تبلیغات
میزانسن این صحنه را بند بازی بر سطور داستان و نمایشنامه بچین - دریچه ای به کاتاکالی
پشت به صحنه ی تاریک . . . بر سطرها نشسته . . . گردنبندی از داستان . . . با صید واژه ها . . . از اعماق زندگی

دریچه ای به کاتاکالی

پنجشنبه 30 شهریور 1391 19:50

نویسنده : پریسا کشتکار
ارسال شده در: نمایشنامه ،
کاتاکالی» (Kathakali) یا تاتر رقصان هند، از هنر‌های باستانی سرزمین هندوستان محسوب می‌شود. این هنر در طی قرن‌ها، تکامل یافت و تا حدودی می‌توان گفت که در قرن هفدهم میلادی، به انسجام و قالب ثابتی دست پیدا کرد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

دانلود فایل صوتی


نمایش‌نامه‌هایی که در کاتاکالی به‌روی صحنه می‌رود، همان داستان‌های کهن خدایان هند باستان است که در کتاب‌هایی نظیر «مهابهارات» (Mahabharata) آمده. این روایت‌ها، شاید برای مخاطب بیگانه، آن‌چنان قابل درک نباشد اما برای مردم هند، چیزی فراتر از یک داستان است، حتا برای مردم عادی کوچه و بازار. از این لحاظ می‌توان دریافت که کاتاکالی، بیش‌تر نمایشی آیینی و اساطیری‌ست که کارگردان و بازی‌گر در آن، نقشی در مفهوم‌سازی روایت‌ها ندارند و فقط آن را ملموس‌تر، درخشان‌تر و برجسته‌تر می‌کنند. خود نمایش و خط داستانی آن، خودش را بیان می‌کند و مخاطب، به نوعی پیشینه‌ی اساطیری سرزمینش را مرور می‌کند، مروری که سرشار از موسیقی و رنگ و زیبایی‌ست.

کاتاکالی، در حقیقت جولان‌گاهی‌ست که در آن، پنج هنر بسط یافته و متجلی می‌شوند، این پنج هنر عبارت‌اند از:

۱- ادبیات

۲- موسیقی

۳- نقاشی یا گریم

۴- نمایش یا بازی‌گری

۵- رقص

در تاتر کاتاکالی، هنرمندان هیچ کلامی به زبان نمی‌آورند و در این میان، فقط با حرکات ویژه‌ی دست‌ها و ریتم‌های خاص بدن، مفاهیم نمایش‌نامه را به مخاطب انتقال می‌دهند. مخاطب این نمایش، تمامی اقشار جامعه هستند. در گذشته، به‌علت محدودیت سوادآموزی برای همه‌ی قشرها و تعداد زیاد مردم بی‌سواد در سطح جامعه‌ی هندوستان، کاتاکالی، روشی بود برای آموزش غیرمستقیم آیین‌های باستانی، روایت نمود و تجلی خدایان هندو و بیان تعالیم و آموزه‌های آن‌ها از طریق رقص و موسیقی و نمایه‌های سمبلیک که به‌خاطر سپردن آن‌ها را برای همه امکان‌پذیر می‌کرد.

در نمایش‌های کاتاکالی، البسه، کلاه‌ها و ابزار خاصی استفاده و چهره‌ی بازی‌گران نیز به نوعی گریم می‌شود. هنرجویان این رشته‌ی هنری، عمومن از کودکی به این نوع نمایش وارد می‌شوند و در طول سال‌ها تمرین، علاوه بر یادگیری رقص و غیره، حالات و حرکات دست را نیز می‌آموزند.

در این نمایش، برای انتقال مفهوم و روایت داستان، نه از کلام، بلکه از حرکات و فیگورهای خاص دست استفاده می‌شود که هر یک معنا و مفهوم خاصی داشته و به «مودرا» (Mudra) شهرت دارد. مودراها در واقع ژست‌های نمادین دست است که پیشینه‌ی آن به «یوگا» بازمی‌گردد. هم‌چنین، مودراها در آیین هندو و کیش بودایی هم، بسیار به‌چشم‌ می‌خورند. مودرا در مینیاتورهای هندی نیز مشهود است.

در کاتاکالی، از مودراها و ترکیب‌شان با حرکات، ژست‌ها و فرم‌هایی که به بدن داده می‌شود، بازی‌گر، به نوعی، داستان را با حالت‌های مختلف دست‌هایش روایت می‌کند و هیچ کلامی وجود ندارد. هر چند که گاه ممکن است، یک یا دو راوی متکلم، داستان را به‌صورت آوازخوانی، بیان کنند، اما بازی‌گرها، فقط از ژست‌های دست و فرم‌های رقص برای بیان دیالوگ‌ها بهره می‌گیرند.

در راستای حفظ، گسترش و ترویج هنر کاتاکالی، «مرکز بین‌المللی کاتاکالی» در شهر «دهلی»، مجموعه پروژه‌های متعددی را از سال ۱۹۸۰میلادی در دست گرفته ‌است تا بتواند علاوه بر حفظ این سبک هنری، آن را با جهان مدرن نیز تطبیق دهد. در این زمینه، هنرمندان کاتاکالی، نه تنها به روایت‌های باستانی و ملی خود می‌پردازند، بلکه به تجربه‌های جدید نیز رو می‌آورند، مانند به‌روی صحنه بردن آثار «شکسپیر». البته در حالت کلی، قالب و چارچوب اصلی روایت در کاتاکالی، همان داستان‌های اساطیری و آیینی هندو است.

کاتاکالی، نمادی‌ست از هنر اصیل و باستانی هند که امروزه نیز مشهود است و به‌عنوان یک ارزش ملی در هند، مورد توجه می‌باشد.

این هنر نمایشی، در سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد، «یونسکو» (UNESCO)، به‌عنوان میراث فرهنگی (معنوی) جهانی، ثبت شده‌است.




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: جمعه 31 شهریور 1391 04:47